[#patronat] Paweł Wakuła, Krzyżacy. Rycerze i zbóje [Wydawnictwo Literatura]

 

Wydawało mi się, że seria książek historycznych Pawła Wakuły będzie trochę pocztem królów polskich, stylizowanym na opowieści w pierwszej osobie. A tu nagle dowiedziałam się, że po Mieszku II Lambercie przenosimy się do... świata Krzyżaków. Ale tak naprawdę historii naszego kraju nie da się opowiedzieć bez opisania długiej historii koegzystencji i walki z zakonem, toteż Krzyżacy. Rycerze i zbóje stanowi doskonały wybór, jeśli chodzi o poznawanie historii.

Myślisz, że Krzyżacy zawsze byli źli? zawsze byli silni? zawsze wiedzieli, co robią? No to… nie do końca. Nazywam się Albrecht Hohenzollern. Byłem wielkim mistrzem Krzyżaków. I mam dla was złą wiadomość: historia, którą znacie, jest mocno niekompletna. W tej książce opowiadam ją po swojemu. Z faktami, których nie było w szkole. I z prawdą, która czasem boli bardziej niż uderzenie mieczem. Jeśli chcecie poznać te fakty i ciekawostki, posłuchajcie mistrza, który zlikwidował tę firmę i położył na Krzyżakach… krzyżyk!

Zwiedzanie zamku w Malborku jest wpisane w plan niejednej szkolnej wycieczki, ale tego typu wizyty rodzice odbywają też często z młodszymi dziećmi. Zwiedzając zaś Toruń, docierają do ruin kolejnej krzyżackiej budowli, zadając czasem pytanie o to, kim właściwie byli Krzyżacy. I to doskonały moment, by wspólnie przeczytać książkę Pawła Wakuły, który z lekkością, ale merytorycznie objaśnia długą historię zakonu i jego obecność na naszych ziemiach.

Podobnie jak w książkach poświęconych polskim królom, autor buduje więź z czytelnikiem za pomocą pierwszoosobowej narracji. Tym razem przewodnikiem po historii został Albrecht Hohenzollern, ostatni wielki mistrz zakonu w Prusach. To najlepszy możliwy wybór, bo ostatni mistrz może śmiało opowiedzieć całą historię i przywołać anegdotki. Narrator potrafi spojrzeć na przeszłość krytycznie, ale odchodzi od obrazu Krzyżaków jako wyłącznie zbójów, objaśniając czytelnikowi motywację postępowania.

Mnóstwo jest tu ciekawostek, ale i szczerości w opowieści, choć oczywiście sposób przedstawienia faktów dopasowany jest do wieku odbiorców. Można zatem przeczytać o tym, jak powstał zakon, w jakich okolicznościach opuścił ziemię świętą, gdzie szukał dla siebie miejsca. Są też kontrowersyjne interpretacje umów zawieranych z władcami, przejmowanie ziem, potyczki, wojny, Grunwald. Jest opisana struktura i funkcjonowanie zakonu, a także to, co działo się po najsławniejszej bitwie z 1410 roku.

A co z ciekawostkami? Są nimi choćby opisy struktury zakonu, czyli coś, o czym rzadko się rozmawia, traktując go jak monolit. Ale zaciekawić może też opowieść o rycerzach siedzących na drzewie, genezie nazwy Torunia czy opowieść o siedzącym na wieży kucharzu z chochlą. Uwierzcie mi, czytając książkę razem z dziećmi, sami nie raz się uśmiechniecie.

Wydawca sugeruje, że to książka dla odbiorców od 9. roku życia, jednak moim zdaniem rodzice mogą swobodnie podsunąć ją wszystkim wczesnoszkolniakom, którzy wykazują zainteresowanie historią lub którym chcemy opowiedzieć o miejscach, które odwiedzamy i ich związku z Krzyżakami. Może po lekturze odwiedzicie Malbork (polecam odbywające się tam latem święto z inscenizacją), a może ruiny w Toruniu? A może czas obejrzeć pola Grunwaldu?

O przystępności lektury decyduje przede wszystkim swobodny język narracji, który jest zrozumiały dla odbiorcy również dzięki potoczności i współczesnemu, młodzieżowemu słownictwu oraz zrozumiałym dla dzieci analogiom. Autor posługuje się tym stylem ze swobodą i humorem, dzięki którym książkę czyta się bez najmniejszego wysiłku.

W moim odczuciu właśnie tak powinno się opowiadać najmłodszym o historii. Bez zadęcia, bawiąc i ucząc jednocześnie. Tworząc z historii opowieść, autor udowadnia, że przeszłość jest ciekawa i warta poznania, a także może rywalizować z niejedną fikcyjną fabułą.

Autor: Paweł Wakuła
Tytuł:  Krzyżacy. Rycerze i zbóje   
Ilustracje: Mikołaj Kamler
Wydawca: Wydawnictwo Literatura

Egzemplarz recenzencki