[#dladzieci] Sara Stridsberg, Tamtego lata [Zakamarki]

 

Chyba możemy się zgodzić, że depresja to prawdziwa plaga naszych czasów. Dane ujawniają, że choruje na nią około 280 mln ludzi na świecie (3,8% populacji), w tym 5,0% dorosłych. W Polsce szacuje się, że choruje ponad 1 mln osób. Kobiety chorują dwukrotnie częściej niż mężczyźni, a ryzyko wzrasta z wiekiem oraz po przeżyciach traumatycznych. W związku z powyższym trudno pomijać depresję w rozmowach z dziećmi, tym bardziej że wiele z nich może zetknąć się z chorobą członka rodziny. Najmłodszych najlepiej wprowadzać w temat, korzystając z pomocy literatury. Książek podejmujących się tego zadania jest coraz więcej, a wśród tych wartych uwagi warto wymienić Tamtego lata Sary Stridsberg. 

„Leżymy w słońcu i obserwujemy samoloty, które rysują cienkie kreski na niebie nad szpitalem. Czasami zasypiam na trawie”.

Pewnego dnia tata gdzieś znika. Okazuje się, że jest taki smutny, że przez jakiś czas musi mieszkać w szpitalu. Zoe z mamą odwiedzają go aż do momentu, gdy tata nie ma już siły się z nimi spotykać. Jednak Zoe nadal jeździ do szpitala i cierpliwie czeka, aż tata odzyska chęć życia. Podczas tych wizyt zaprzyjaźnia się z Sabiną.

Delikatnie i z empatią o depresji rodzica oraz o tym, jak dziecko odnajduje się w sytuacji, gdy dorosły traci siły do życia. O czekaniu i nadziei oraz o tym, że kiedy się czeka, przydarzają się też inne rzeczy – na przykład nowa przyjaźń.

To książka pięknie wydana, będąca niemal picturebookiem, jeśli pod uwagę weźmiemy duże, często obejmujące rozkładówki ilustracje, tchnące spokojem i emocjami jednocześnie, podkreślające oazę sielskości dzieciństwa mimo choroby, a także nieprzesadnie rozbudowany tekst.

W prostocie przekazu, w powściągliwości słów zawiera autorka cały dramat rodziny, w której jeden rodzic został dotknięty chorobą. W koniecznej dosłowności i precyzyjnie budowanej przestrzeni między słowami rozgrywa się historia, która powie młodemu odbiorcy, że depresja jest, i nie jest chorobą jak wszystkie inne. Na konkretnych przeżyciach małej bohaterki zawiera autorka umowność sytuacji, dzięki czemu dorosły może wprowadzić dziecko w temat w wybranym przez siebie stopniu. Wspólna lektura stanie się tutaj punktem wyjścia do rozmowy, jej szkieletem skupiającym punkty odniesienia, pozwalającym na refleksję i dopasowanie do pożądanego kontekstu.

W tej poruszającej opowieści zobaczymy wątpliwości, jakie targają małą bohaterką, zajrzymy do szpitala na oddział psychiatryczny, poznamy inną jego mieszkankę. Wszystko podane z wyczuciem, empatią i łagodnością, która nie przytłacza, a pozwala rozwijać temat. Autorka nie lukruje rzeczywistości, ale też jej nie demonizuje, szczerze opowiadając o chorobie i o tym, co oznacza dla bliskich. Przede wszystkim zaś daje nadzieję, ale nie tę złudną, lecz bliską rzeczywistości.

Autorka chwyta dziecięcą perspektywę, ale też pokazuje, jaka jest rola dziecka w obliczu choroby. Uświadamia, że młody człowiek nie może brać na swe barki odpowiedzialności i nie może być dla chorego terapeutą, bo to jest rola lekarzy. Najlepszym, co może zrobić, to kochać i cierpliwie czekać, ciesząc się drobiazgami i nie zapominając, że ma prawdo do radości. 

Historia jest pięknie skomponowana, rozpięta w oszczędnych słowach i symbolicznych obrazach. Zachwycająco celnie odsłania sedno tematu, ale pozostaje kojącą lekturą. Jest historią o poczuciu straty i cierpliwym czekaniu, o nadziei i niebywałej przyjaźni, która może narodzić się w nieoczekiwanych okolicznościach. To książka, która nie rozwodzi się nad mechanizmem choroby, pokazująca, że często wiąże się z nią niewiedza, ale też uzmysławiająca, że ważna jest profesjonalna pomoc i jej szukanie nie jest powodem do wstydu. Zachwycająca propozycja.

Autor: Sara Stridsberg
Tytuł: Tamtego lata 
Ilustracje: Sara Lundberg
Tłumacz: Agnieszka Stróżyk-Dembińska
Wydawca: wydawnictwo Zakamarki

Egzemplarz recenzencki