Lisa Bjärbo, Johanna Lindbäck, Sara Ohlsson, Brzydkie laski [Dwie Siostry]

 

Uwielbiam książki dla młodzieży, które pokazują to, z czym współczesne dzieciaki mierzą się w szkole i nie tylko. W których mogą przejrzeć się jak w lustrze i które dają czas na przemyślenie potencjalnie prawdopodobnych sytuacji. I właśnie taką opowieścią są Brzydkie laski napisane przez trzy autorki: Lisę Bjärbo, Johannę Lindbäck, Sarę Ohlsson. 

Wszyscy już widzieli i wszyscy się śmieją: na Instagramie jest profil „Brzydkie laski”, a na nim… okropne zdjęcie Tilde. Czy da się wrócić do szkoły po czymś takim? Kto za tym stoi? I czyje zdjęcie będzie następne? Pierwszy tom wciągającej trylogii powieściowej to opowieść o prześladowaniu w internecie, wielkim śledztwie i niezwykłej mocy dziewczyńskiej solidarności.

Tilde, Eleni i Jasmine chodzą do jednej klasy, ale dotąd właściwie ze sobą nie rozmawiały. Może dlatego, że bardzo się różnią: Tilde czasem wdaje się w dyskusje, ale tak naprawdę jest nieśmiała, Eleni chodzi własnymi ścieżkami i woli obserwować niż mówić, a pewna siebie Jasmine jest zajęta głównie swoim chłopakiem. Kiedy jednak ktoś ze szkoły zakłada na Instagramie paskudny profil, postanawiają, że nie odpuszczą, zanim nie dowiedzą się, czyj to pomysł. Ale czy trzy tak różne dziewczyny będą umiały działać razem?

Tytułowe Brzydkie laski to nazwa anonimowego profilu na Instagramie, na którym zaczynają pojawiać się niekorzystne zdjęcia dziewczyn ze szkoły. Najpierw pojawia się tam Tilde, dla której to ogromny cios, ponieważ dziewczynka nie odnalazła się po przeprowadzce w nowym miejscu i nie ma przyjaciół, u których mogłaby szukać wsparcia. Ale nie jest ona jedynym celem, co wprawia w niepokój wszystkich.

Autorki stawiają w centrum wydarzeń trzy zupełnie różne bohaterki. Jest osamotniona Tilde, która zawsze lubi bronić słusznej sprawy, jest równie samotna, postrzegana jako dziwaczka Eleni, która ma wiele cech osoby ze spektrum, jest też głośna, przebojowa Jasmine, która ma przyjaciółki, chłopaka i dużo pewności siebie.

W tej historii autorki z dużym autentyzmem pokazują, jak anonimowe hejterskie publikacje wpływają na ofiary, ale nie tylko na nie. Jak odzierają dziewczyny z poczucia godności, pewności siebie, zaufania. Jak lęk przed trafieniem na profil cenzuruje ich zachowania i wybory i jak dużym piętnem się na nich odciska.

Ale nie jest to wyłącznie opowieść o słabości. Bo niespodziewany sojusz zbudowany na pozornie kruchej podstawie okazuje się źródłem prawdziwej siły. I znów nie jest to obraz pełen frazesów, ale też uchwycony z empatią, pełen niuansów obraz rodzącej się sympatii i poszukiwania drogi do odzyskania poczucia kontroli. Trzy różne dziewczyny łączy jeden cel, ale zmuszone do współdziałania, odkrywają się przed samymi sobą z zupełnie nowej strony.

Autorki nie serwują tu prostych, jednoznacznych rozwiązań. Pokazują, że droga do celu nie zawsze jest słuszna i że podczas działania w grupie, nawet trzyosobowej, czasem trudno znaleźć w sobie odwagę, by bronić własnych racji i wyrazić obawy co do słuszności podjętych kroków. Pokazują także, że często nasz osąd bywa zaburzony i nie zawsze dostrzegamy to, co mamy prosto przed oczami.

Opowiedziana w trójgłosie historia - w trzech trzecioosobowych narracjach, z której każda skupia się na innej bohaterce - pokazuje, że często ludzie są bardziej do siebie podobni, niż mogliby przypuszczać. Udało się w tej książce uchwycić różne strony medalu i pokazać siłę siostrzeństwa. Moc wsparcia, która pozwala mierzyć się z przeciwnościami i rodzącą się przyjaźń. Choć doświadczenia bohaterek są naprawdę bolesne i tak realne, że aż smutne, to jednocześnie książka kipiąca kobiecą siłą, energią i radością.

Choć to powieść skierowana do nastolatków, uważam, że powinni sięgnąć po nią także dorośli - rodzice, opiekunowie, nauczyciele. Pozwala ona nie tylko wejrzeć w świat nastolatków i zobaczyć wpływ, jaki wywierają na nich zdarzenia w świecie wirtualnym, ale też zrozumieć, że trudno oczekiwać od młodych, by z podobnymi problemami nie próbowali mierzyć się sami. Choć żadna z bohaterek nie dorasta w patologicznej rodzinie, to jednocześnie żadna nie szuka wsparcia u dorosłych z powodów, które są dla nich jak najbardziej uzasadnione. Uświadamiają także, że nasze - dorosłych - aktywności w sieci także dla młodych mogą być powodem do zażenowania.

Świetna jest to książka, dająca możliwość rozmowy na wiele ważnych tematów. A jednocześnie jest wciągającą, świetnie napisaną lekturą. Mam więc nadzieję, że trafi do szerokiego grona odbiorców.

Autor: Lisa Bjärbo, Johanna Lindbäck, Sara Ohlsson
Tytuł: Brzydkie laski 
Tłumacz: Anna Czernow
Wydawca: wydawnictwo Dwie Siostry

Egzemplarz recenzencki