[#zwojtkowejbiblioteczki] Johan Rundberg, Nocny Kruk. Tajemnice Sztokholmu [Dwie Siostry]

 

Bardzo cenię sobie książki dla młodych czytelników, które nie traktują odbiorcy z pobłażaniem. Dzieciaki nie potrzebują wyłącznie cukierkowych opowieści o wygładzonych rantach. Dlatego moje uznanie zyskują opowieści takie jak Nocny Kruk. Tajemnice Sztokholmu Johana Rundberga, który ufa, że również z historii o złu  młodzi mogą zaczerpnąć także coś dobrego.

Mroczny XIX-wieczny Sztokholm, tajemnicze morderstwa, mrukliwy policjant i nastoletnia detektywka. Skandynawski kryminał z prawdziwego zdarzenia – w odsłonie dla młodych czytelników. Pierwszy tom wielokrotnie nagradzanej, bestsellerowej szwedzkiej serii.

Mika widzi jakiś kształt na ścianie domu po drugiej stronie ulicy. Smukłą sylwetkę w kapeluszu i płaszczu. Postać stoi zu­pełnie bez ruchu, jakby była tylko przywidzeniem. Mika uspo­kaja się nieco, ale wtedy nagły powiew wiatru podrywa śnieg z ulicy i płaszcz zjawy trzepocze. Strach, który dopada Mikę, jest zimniejszy od wiatru.

Sierociniec Miejski w Sztokholmie, rok 1880, mroźna zima. Powoli kończą się zapasy jedzenia i opału. Pewnej nocy ktoś puka do drzwi. To przerażony chłopak. Zostawia noworodka, wypowiada kilka tajemniczych słów i znika.

Mika, która wychowała się w sierocińcu, a teraz w nim pomaga, pracuje w pobliskim szynku. To nie jest dobre miejsce dla jedenastolatki. Dziewczynka zdołała przetrwać tylko dlatego, że nauczyła się zauważać najdrobniejsze szczegóły i błyskawicznie wyciągać wnioski.

I właśnie w szynku Mika przypadkiem słyszy szokującą rozmowę. Czyżby Nocny Kruk, niedawno skazany i stracony seryjny morderca, wrócił zza grobu?

Wkrótce za sprawą pewnego policjanta dziewczynka angażuje się w dochodzenie, które może ściągnąć na nią śmiertelne niebezpieczeństwo – albo okazać się szansą na lepsze życie.

Nocny Kruk w Szwecji sprzedał się w 246 tysiącach egzemplarzy, zdobył najważniejszą nagrodę literacką – Augustpriset, a także Crimetime Award i Children’s Novel Award. Drugi tom serii, „Królowa złodziei”, także został nagrodzony Crimetime Award, a ponadto znalazł się na honorowej liście IBBY. Na podstawie serii powstanie film, prawa do tłumaczenia książek kupili wydawcy z szesnastu krajów.

Muszę powiedzieć, że to pierwszorzędna lektura. I to taka, która zachwyca nie tylko moje wewnętrzne dziecko, ale i mnie jako odbiorcę dorosłego. Dojrzała i napisana z wiarą w dojrzałość czytelnika wczesnonastoletniego. A jej niewątpliwą zaletą jest mroczny, rewelacyjnie zbudowany klimat. Towarzyszy mu mroczne odbicie wielkiego miasta, które tak dobrze znamy z innych opowieści o życiu w XIX wieku. Mroczne zaułki, codzienność biedoty z uwzględnieniem wegetacji dzieciaków w sierocińcu i ich trudnych losów... Klimat jak z Dickensa. A historia... wciągająco kryminalna.

Autor stawia na kryminalna intrygę, dzięki której przecinają się losy miejskiego policjanta i dziewczynki z sierocińca. Wciąż dziecka, ale przedwcześnie dojrzałego i pozbawionego dziecięcych złudzeń. Dziewczynki, która wie, czym jest troska o innych, bezsilność wobec cierpienia i ciężka praca oraz brak edukacji. 11-latki, która dorabia w karczmie i dla której każdy dzień jest jak walka o życie.

Dziwnym trafem ta dziewczynka i samotny policjant, który nawet nie zdaje sobie sprawy ze skali ubóstwa swojej towarzyszki, muszą połączyć siły w starciu z mordercą. Bo w tej książce nie ma miejsca na poszukiwanie skarbów czy rozwiązywanie zagadek. Jest za to solidne śledztwo i podążanie tropem bezwzględnego mordercy, którego motywy odsłaniają też ogrom społecznej niesprawiedliwości.

To książka, która opowiada nie tylko o śledztwie, ale zwraca uwagę na mroczne oblicze XIX wieku, w którym bezwzględnie wykorzystywano słabszych, a najłatwiejszym celem były pozbawione opieki dzieci z sierocińców, które można było "przysposabiać" i wykorzystywać do pracy. To opowieść, która budzi trudne emocje i przenika do cna smutkiem, ale w której zachwyca przenikliwość i determinacja młodej bohaterki, a światłem w tunelu okazuje się jej troska o innych, opieka, jaką otacza maluchy z sierocińca i zrozumienie, jakim obejmuje losy dzieci zmuszanych do pracy. 

Gęsta, surowa atmosfera XIX-wiecznego miasta, zimowego Sztokholmu, przełamana jest dynamiczną, przystępną narracją, dzięki czemu opowieść nie przytłacza, a wciąga. Do tego mamy ciekawą intrygę i grę o wysoką stawkę, jaką jest nie tylko schwytanie mordercy, ale i ultimatum policyjnych dygnitarzy. Jest w tej historii przestrzeń na refleksję o społecznej niesprawiedliwości, ale i promyk nadziei. Jest ciekawa kreacja postaci i dobre umotywowanie jej zdolności i spostrzegawczości. Jest wreszcie tajemnica, która otwiera drogę ku kolejnym tomom serii. 

Zachwyciła mnie ta powieść i z pewnością będzie jedną z tych, do których czytania będę gorąco namawiać. Dojrzała lektura dla niedorosłego czytelnika, świetnie napisana, poruszająca i mądra. Dająca nieco ciepła w mroku, ale niewygładzająca XIX-wiecznych realiów. I myślę, że podbije serce także niejednego dorosłego.

Autor: Johan Rundberg
Tytuł: Nocny Kruk. Tajemnice Sztokholmu 
Tłumacz: Agnieszka Stróżyk-Dembińska
Wydawca: Dwie Siostry

Egzemplarz recenzencki