Catherine Bell, Jane Austen. Miłość, która stała się literaturą [Marginesy]

 

Ciekawe, co powiedziałaby Jane Austen, gdyby wiedziała, jak wielką popularnością będą cieszyły się jej książki dwa stulecia po ich publikacji. I że sama stanie się postacią wręcz kultową, o której pisze się książki biograficzne, beletrystykę i kręci filmy. A czy podobałaby się jej książka Catherine Bell Jane Austen. Miłość, która stała się literaturą? Pewnie nie, bo nie przywykła do publicznego obnażania własnego życia. Ale choć powieść nie zastąpi czytania biografii, może stanowić miły sposób na wprowadzenie czytelnika w historię pisarki.

Steventon, Hampshire, rok 1795. Na plebanii przy biurku siedzi Jane – córka wikarego, wieczna obserwatorka, dziewczyna, która woli spędzać noce nad arkuszem papieru, niż na balach szukać męża. Palce ma poplamione atramentem, a jej myśli nieustannie uciekają w świat bohaterów, którzy rodzą się w jej wyobraźni.

Catherine Bell zabiera nas w podróż przez całe twórcze życie Jane Austen – od pierwszych, pisanych w ukryciu szkiców, przez niespełnioną miłość do Toma Lefroya, która odciśnie swoje piętno na każdej kolejnej powieści, aż po długo wyczekiwany moment publikacji Rozważnej i romantycznej, a potem Dumy i uprzedzenia. Mimo dekad odmów, przeprowadzek, finansowej niepewności i osobistych tragedii Jane nie przestaje pisać. Nie dlatego, że nie ma nic innego do roboty – lecz dlatego, że pisanie jest jedyną formą wolności, na jaką może sobie pozwolić.

To powieść o pisarce, która powołała do życia uwielbiane postaci: siostry Bennet, pana Darcy’ego, Elinor i Marianne Dashwood, Emmę Woodhouse i wiele innych. W świecie, w którym los kobiety zależy od tego, kogo poślubi, ona miała odwagę wybrać poszukiwanie własnego głosu, a z życiowych ograniczeń stworzyła literaturę, która od ponad dwustu lat trafia do serc czytelniczek i czytelników na całym świecie.

Autorka nie podjęła się przybliżenia czytelnikom postaci Austen poprzez klasyczną biografię, a zdecydowała się na inspirowaną szczegółami z jej życia fabularyzowaną opowieść. Ma to swoje zalety, zwłaszcza dla czytelników, którzy szukają lekkiej, łatwo przyswajalnej lektury, ale warto usiąść do niej ze świadomością, że pewne elementy podlegają wymogom fabuły lub są przez autorkę dopowiedziane do tego, co o Jane oficjalnie wiadomo. Jako że wiele z listów, które przez lata wymieniała m.in. z ukochaną siostrą, zostało spalonych, bardziej intymne szczegóły związane z życiem uczuciowym autorki pozostają poza zasięgiem weryfikatorów. Niemniej Bell udało się bardzo wiarygodnie wykreować postać swojej bohaterki i przybliżyć ją czytelnikom.

Opowieść nie obejmuje całego życia pisarki, od narodzin aż do śmierci. Bell przybliża te najbardziej kluczowe momenty jej biografii, które albo pozwalają zaobserwować, jaką osobą mogła być ta niebanalna kobieta oraz jak życiowe perypetie kształtowały nie tylko jej osobowość, ale i dzieła literackie. Obrazuje drogę od napisania powieści do jej wydania i ogromną determinację oraz pracę włożoną w dopracowywanie dzieł. Po takiej lekturze nietrudno uwierzyć, że te książki zachwycają do dziś.

Autorka z ogromnym szacunkiem podchodzi do faktów biograficznych, dzięki czemu kreśli sceny pełne autentyzmu i wysoce prawdopodobne. Jednocześnie nie zapomina o wpisaniu Austen w realia epoki, uzmysławiając czytelnikowi, jak niska była pozycja kobiet w ówczesnym społeczeństwie i jak wąsko postrzegano jej społeczne role. Dzięki temu książka pozwala nie tylko lepiej poznać samą pisarkę, ale też lepiej rozumieć decyzje fabularne, które podejmowała, pisząc swoje powieści.

To bardzo lekka powieść, w której wyobraźnia autorki wypełnia biograficzne luki i pomaga zwizualizować codzienność Austen. Jest w niej też sporo humoru, który bardzo przypomina ten, który znamy z dzieł Jane. Sama zresztą opowieść o pisarce ma styl tożsamy z historiami, które pisała, przez co o dziwo wydaje się jeszcze bardziej realna. Bohaterki Austen żyją w sercach wielu czytelników, a Bell bardzo się stara, by podobnie ożywić samą autorkę. A choć w moim odczuciu nic nie zastąpi klasycznej biografii, to ta powieść może być miłą odskocznią lub dobrym punktem wyjścia do poznania tej niebanalnej postaci.

Autor: Catherine Bell
Tytuł: Jane Austen. Miłość, która stała się literaturą 
Tłumacz: Magdalena Kaczmarek
Wydawca: wydawnictwo Marginesy

Egzemplarz recenzencki