Daniel Wyszogrodzki, Sycyliada [Marginesy]

 

Do Sycyliady Daniela Wyszogrodzkiego przywiodła mnie okładka, przywołująca na myśl klimat wakacji. I choć wiedziałam, że to nie po prostu wakacyjna lektura, to nie spodziewałam się, że porusza tak wiele trudnych tematów.

Sycylię można pokochać od pierwszego wejrzenia. Trudniej pokochać własne życie, gdy odrzuca się miłość.

Polacco mieszka w domu nad urwiskiem i codziennie rozkoszuje się widokiem na morze. Od dawna nie szuka szczęścia, wystarczają mu przyjemności. Nieoczekiwany przyjazd pięknej przyjaciółki przywołuje wspomnienia, ale rodzi też pytania: jaki jest cel jej wizyty? Co tak naprawdę ich łączyło? Teraz, wracając do przeszłości, poznają się na nowo.

Niewinne rozmowy i wspomnienia prowadzą do konfrontacji z rzeczywistością – przemocą wobec kobiet w środowisku artystycznym, współczesną wędrówką ludów po wyspach, równie niebezpieczną jak przed wiekami – i z własnymi demonami. Czy kilka dni wystarczy, żeby odczarować nienazwane traumy? Niepokojący Grek, atrakcyjna sąsiadka i jej nastoletnia córka, stary notariusz z pobliskiego portu – czy któraś z tych osób ma klucz do wnętrza bohatera? Czy może dopiero wizyta przyjaciółki otworzy to, co skrywane przez lata?

Pies, który zabrał sny. Wino, dużo białego wina. Czarna kawa. Sycylijskie jedzenie. Zapach. Noce – gwiaździste, gorące, gęste. Sześć dni, dwoje ludzi i palące włoskie słońce. Czy finał tej historii będzie wstrząsający niczym wybuch Etny czy łagodny jak pożegnalne muśnięcie dłoni?

Z pewnością fabułę nazwać można niespieszną. Jej rytm zdaje się dopasowywać do rytmu życia sycylijskiej prowincji. Zdarzenia nie biegną jedno za drugim, ale atmosfera potrafi gęstnieć niczym upał w środku lata. Ten rytm pasuje do samotniczego życia Polacco, a autor umiejętnie buduje też atmosferę miejsca.  Jest w tej prozie sensualność, która pozwala niemal poczuć skąpane w słońcu urwisko na Sycylii, pełne zapachów kawy, wina i śródziemnomorskiego krajobrazu.

I na tej powierzchni latami unosił się bohater, stroniąc od ludzi i życia, które jest naszą codziennością. Do czasu, aż względny spokój zmąciło przybycie dawnej przyjaciółki, która niczym szpileczka przebiła napięcie powierzchniowe wody, na której się unosił, i wepchnęła go w toń wspomnień.

Sycyliada nie jest powieścią wypełnioną zdarzeniami. Jest ciągiem długich, ostrożnych rozmów, które burzą spokój i zmuszają do konfrontacji z przeszłością. Nie pozwalają bohaterowi osiąść w samozadowoleniu, a sprawiają, wypychają ze strefy komfortu. 

Autor konsekwentnie kreśli w swojej powieści portret mężczyzny, który wypiera uczucia. Ucieka od decyzji, od bliskości. Pozwala zdarzeniom z życia przelewać się nad sobą, zachowując emocjonalny chłód i niedostępność. Choć z rozmów wyłania się też obraz jego przyjaciółki, to Polacco jest centralną postacią, a rozmowy z Gają pozwalają nam zgłębiać tajemnice jego osobowości.

Interesująca jest to powieść ze względu na jej wielowarstwowość. W rozmowach bohaterów pojawiają się tematy związane ze światem teatru i uczelni artystycznych. Ze wspomnień wyłania się mizoginia i przemoc wobec kobiet. Pojawiają się też pytania o granice odpowiedzialności i bierność jednostki. Jednocześnie w bogatej fabule znajdziemy też wątki związane z kryzysem migracyjnym i osobistymi dramatami często dla nas bezimiennych ludzi. 

Autor rewelacyjnie wykorzystuje do odbijania stanów emocjonalnych bohatera zarówno klimat i izolację wyspy, jak i symbolicznych, celowo jednowymiarowych bohaterów drugoplanowych, którzy stają się manifestacją jego lęków czy też niespełnionych ról.

To powieść refleksyjna, skupiona na uczuciach i nastroju, na weryfikowaniu wspomnień i pytaniach o naturę samotnego mężczyzny. Dla części odbiorców będzie fascynująca, głęboka, pełna trudnych emocji i tematów, gęsta, wręcz lepka. Tych, którzy wolą szybszą akcję, a mniej rozgrzebywania przeszłości i interpretowania stanów ducha, może jednak nużyć, warto więc usiąść do lektury świadomie.

Autor: Daniel Wyszogrodzki
Tytuł: Sycyliada 
Wydawca: wydawnictwo Marginesy

Egzemplarz recenzencki