Agnieszka Dobkiewicz, Mateusz Mykytyszyn, Zamek Książ. Historia opowiedziana głosami służących [Agora]

 

Historia rodu Hochbergów i zamku Książ wydaje się mocno eksploatowana czy to w literaturze faktu, czy beletrystyce. A jednak postanowiłam dać szansę książce autorstwa Agnieszki Dobkiewicz i Mateusza Mykytyszyna Zamek Książ. Historia opowiedziana głosami służących ze względu na drugi człon tytułu i nie zawiodłam się.

Opowieść o codzienności, dramatycznych chwilach i tajemnicach najbardziej magicznego miejsca na Dolnym Śląsku.

W tej książce wielka historia splata się z losami zwykłych ludzi, którzy służyli w Zamku Książ: pokojówki Kathe, kamerdynera – Paula, niani Thirzy, opiekunki Gertrude, ogrodnika Josepha, koronczarki Amalie, mistrza kucharskiego Louisa, szofera Maxa, pielęgniarki Louise, dyrektora stajni Aleca i wielu innych. Śledząc krzątaninę aktorów drugiego planu, podglądamy kulisy zamkowego życia w momentach doniosłych, tragicznych, radosnych i zupełnie zwykłych. Poznajemy sekrety księżnej Daisy i rodziny Hochbergów – celebrytów swoich czasów.

Historia obejmuje lata 1888–1946 i wykracza poza mury Książa – zaglądamy do innych posiadłości Hochbergów, najbiedniejszych górniczych dzielnic Wałbrzycha, fabryki koronek w Jeleniej Górze, obozu pracy AL Fürstenstein i kilku europejskich miast.

To książka dla tych, którzy chcą poznać losy Zamku Książ nie przez pryzmat dat i suchych faktów, ale oczami świadków jego historii.

Służba zawsze była najbardziej nieodłączną częścią codziennego życia arystokracji, a jednocześnie tą, której poświęca się najmniej uwagi we wszelkich relacjach historycznych. Dla samych arystokratów służba była niezbędna, ale miała pozostawać jak najmniej widoczna, dlatego próżno szukać po pracownikach pamiątek czy relacji. Chociaż z Hochbergami jest nieco inaczej dzięki temu, że w ramach wprowadzenia programu emerytalnego dla służby dokumenty były gromadzone, a i nieco relacji się zachowało. I właśnie dlatego mogła powstać ta książka.

Choć wiele spraw z życia rodu jest powszechnie znanych, to oddanie w narracji głosu służącym zmienia perspektywę przekazu. Choć wciąż państwu poświęca się wiele uwagi, to wprost i między wierszami można z publikacji poznać złożony mechanizm funkcjonowania życia na zamku, a także dowiedzieć się co nie co o codzienności, marzeniach, ambicjach czy doświadczeniach służących.

Choć poszczególne opowieści są fabularyzowane - co znacząco uprzyjemnia odbiór, są też mocno osadzone w faktach, a autorka zaznacza wszystkie odstępstwa od faktów czy białe plamy, które sama wypełnia. Właśnie dlatego, mimo zbeletryzowanej formy, książka jest pełna bardzo konkretnych informacji, także takich nieporuszanych nigdzie indziej. Wartością dodaną jest też bogata dokumentacja fotograficzna.

To publikacja, która odsłania kulisy pracy setek ludzi dbających o funkcjonowanie magnackiego zamku, a przy tym bazuje na interesującym materiale źródłowym.  Pokazuje losy bohaterów na tle burzliwego XX wieku, wychodząc także poza mury samego zamku – do Wałbrzycha czy obozu pracy. Mimo ogromu wiedzy pozostaje lekką, łatwą w odbiorze lekturą, nad którą warto się pochylić.

Autor: Agnieszka Dobkiewicz, Mateusz Mykytyszyn
Tytuł: Zamek Książ. Historia opowiedziana głosami służących 
Wydawca: wydawnictwo Agora

Egzemplarz recenzencki