Anita Werner, Michał Kołodziejczyk, Mecz to pretekst. Futbol, wojna, polityka [SQN]

 

Fakt, że mam w domu aspirującego piłkarza, sprawia, że z futbolem mam większy kontakt niż kiedyś, choć nigdy nie zaliczałam się do stroniących od tego sportu. Mecze na różnych poziomach rozgrywek oglądałam od czasów licealnych i miałam swoich piłkarskich idoli. Miałam też w ręku niejedną poświęconą piłce nożnej książkę. Ale nigdy wcześniej taką, jak Mecz to pretekst Anity Werner i Michała Kołodziejczyka.

Napisany przez dwoje dziennikarzy zbiór reportaży koncentruje się nie tyle na samym sporcie, ale na jego powiązaniach z polityką, religią, ekonomią itp. Autorzy odwiedzili sześć regionów i wykorzystując futbol jako pretekst do rozmów, zbierali informacje, drążyli, dociekali, po to by ukazać szerokie spektrum oddziaływania na ludzi oraz małą i wielką politykę. Wraz z reporterami udajemy się więc do Izraela, kraju Basków, na Bałkany, do Mołdawii, Irlandii Północnej czy w rejon Naddniestrza. Futbol jest tu punktem wyjścia i jednocześnie tłem do opowieści o ludziach, konfliktach i trapiących różne regiony problemach, a jednocześnie Werner i Kołodziejczyk pokazują, że choć mecze czasem zdają się eskalować konflikty, to piłka nożna może być również spoiwem, który wywiera na ludzi zbawienny wpływ.

Autorzy wykonali niemałą pracę podczas zbierania materiałów do książki. Ich wyjazdy w regiony, w których konflikty są nadal całkiem żywe lub ledwie przygasłe, obarczone były ryzykiem. Do tego musieli docierać do odpowiednich ludzi, którzy niejednokrotnie nie byli zainteresowani kontaktem z dziennikarzami, zadawać pytania, dociekać, dopytywać, czytać czasem między wierszami. A przede wszystkim uważnie słuchać. Z opracowania tego materiału wyłoniła się książka nie tylko dla miłośników piłki nożnej, ale przede wszystkim dla wszystkich zainteresowanych związkami sportu i polityki w skali mikro i makro.

Ta książka to nie tylko opowieść o konfliktach i historii, ale przede wszystkim o ludziach. Ludziach ważnych dla danego klubu czy regionu, choć zazwyczaj nieznanych szerszemu gronu odbiorców. Co ważne, ludzi, za którymi stoją niezwykle ciekawe i poruszające historie. Jest w nich trudna przeszłość, głupie decyzje, ból i strata, jest i futbol, który czasem daje siłę, czasem nadzieję, ale zawsze w mniejszym lub większym stopniu jest powiązany z indywidualną historią człowieka, ale i symbolicznie całej grupy ludzi.

Werner i Kołodziejczyk napisali książkę skierowaną do szerokiego grona odbiorców - z jednej strony interesującą dla miłośników futbolu, pokazującą im ten sport w znacznie szerszej perspektywie, z drugiej dla wszystkich złaknionych reportaży o życiu na terenach, na których wciąż żywe są wspomnienia o niedawnych konfliktach, udowadniając, że w znacznej mierze futbol pomaga tłumaczyć świat. Pokazali, że futbol to nie jeden mecz czy jedne rozgrywki, a gra toczy się w sposób ciągły. Ten sport to nie tylko radość dla kibiców, ani nie pretekst do nawarstwiania antagonizmów, to także polityka w małej i dużej skali i wzajemne oddziaływanie na ludzi. Przybliżają w tej książce kibicom problemy  mniej lub bardziej znane, dając im jednocześnie narzędzia do wyciągania własnych wniosków i mobilizując do uważniejszego obserwowania tego, co dzieje się poza boiskiem.

Mecz to pretekst jest książką o czymś więcej niż futbol zdolną przyciągnąć czytelnika, który sporadycznie sięgał dotąd  po literaturę non fiction, obracając się wokół historii klubów czy biografii piłkarzy. Powstała na bazie obserwacji, ciekawego pomysłu i ogromu reporterskiej pracy, która została włożona w zdobycie i opracowanie materiału. Napisana jest wyrazistym, klarownym językiem i dostarcza emocji nie mniejszych niż niejedna powieść. Sprawdza, jak piłka wpływa na miejsca i ludzi żyjących w konflikcie i bezsprzecznie skłania do refleksji. Jest wciągająca, choć czasami bardzo bolesna (zwłaszcza w części poświęconej Bałkanom) i niezaprzeczalnie, jeśli chodzi o rodzime publikacje w tej tematyce, unikatowa. Niezależnie od tego, czy jesteście kibicami, czy nie, myślę, że nie będziecie zawiedzeni po lekturze.

Na koniec chciałabym powiedzieć dwa słowa na temat audiobooka, ponieważ w tej formie, dzięki dostępności na Storytel, poznałam treść publikacji. Tekst czyta Anita Werner i myślę, że była to świetna decyzja wydawnicza. Znając treść tak dobrze, autorka sama wie, co chce zaakcentować i na co zwrócić naszą uwagę. Tembr głosu i nienaganna dykcja ułatwiają odbiór, tym bardziej że wielu widzów z głosem pani Anity jest już oswojonych. Społeczno-polityczna problematyka książki sprawia, że słuchamy jej troszkę jak wydania Faktów, ale to w moim odczuciu atut. Niezależnie jednak od formy, którą się wybiera, warto na Mecz to pretekst zwrócić uwagę.

Autor: Anita Werner, Michał Kołodziejczyk
Tytuł: Mecz to pretekst. Futbol, wojna, polityka
Wydawca: SQN
Audiobooka czyta: Anita Werner