Katarzyna Gołda, Złoty spadochron [Wydawnictwo Literackie]

 

Chyba nie jest łatwo być dziś literackim debiutantem. Tym bardziej w gatunku, który może i jest poczytny, ale w którym rocznie ukazuje się tyle tytułów, że można mówić o klęsce urodzaju. A jednak warto zwrócić uwagę na książkę Złoty spadochron Katarzyny Gołdy, jako na pozycję, której autorka, pisząca o służbach, sama zjadła zęby w temacie.

Rozpoczyna się gra, w której nikt nie jest bezpieczny…

Ewa, rozwiedziona matka dwójki dzieci, natrafia na zwłoki. Zszokowana odkrywa, że zna martwego mężczyznę, choć pod innym imieniem niż to, które widnieje w znalezionych przy nim dokumentach. Wolałaby, żeby nikt nie dowiedział się, jakie relacje łączyły ją z denatem.

Nie wie, że właśnie znalazła się w samym środku wydarzeń, gdzie każdy nierozważny ruch może ją kosztować życie.

„Złoty spadochron” to realistyczny thriller ukazujący mechanizmy zamkniętego świata służb, pełnego manipulacji, złożonych powiązań i nieprzewidywalnych sojuszy. Świata, w którym z dnia na dzień przyjaciele mogą stać się wrogami, a pozory mylą równie często, co ukryte intencje.

Współczesna powieść inspirowana jedną z największych afer

PRL-u – operacją „Żelazo”.

Pewnie dla wielu współczesnych czytelników operacja "Żelazo"  to niewiele mówiący termin. Ale jak już spojrzymy, że autorka włącza wydarzenia z czasów schyłku PRL-u z bardziej współczesnymi działaniami służb, to powieść zapowiada się intrygująco. I kolokwialnie powiedzieć można, że autorka temat "dowozi".

To wielowymiarowy thriller wywiadowczo-kryminalny, w którym współczesne intrygi służb specjalnych nierozerwalnie łączą się z mrocznymi sekretami z czasów PRL-u. Autorka kreśli gęstą sieć powiązań między zaginionym dyrektorem kontrwywiadu, zdesperowaną matką walczącą o przetrwanie oraz oficerami ABW, dla których lojalność jest towarem deficytowym.

Mocnym elementem fabuły jest nagromadzenie niejednoznacznych moralnie postaci, co sprzyja budowaniu napięcia i trzyma czytelnika w niepewności. Tak jak bohaterowie, odbiorca nie wie, czego się spodziewać, czyje działania są szczere, a kto ma sporo za uszami. Bezustanne podawanie w wątpliwość intencji kolejnych bohaterów, ich wzajemnych powiązań i zależności, dodają koloru wielowymiarowej intrydze i nie pozwalają przewidzieć wyniku rozgrywki. 

Ta niejednoznaczność postaci i ciągle zmieniająca się perspektywa sprawiają, że z jednej strony czytelnik mocniej angażuje się w fabułę, z drugiej waha przed obdarzeniem sympatią czy zaufaniem poszczególnych bohaterów. Tym bardziej że czasem działają metodycznie, a czasem całkowicie impulsywnie. Jednak nawet ta impulsywność czy niezdecydowanie, a nawet zagubienie, są celową decyzją autorki i dlatego powieść okazuje się tak wciągająca.

Autorka, zestawiając ze sobą wydarzenia ze schyłku PRL-u i czasów współczesnych pokazuje, że „szkielet” służb specjalnych pozostaje ten sam od lat, a dawne powiązania wciąż kształtują współczesną politykę. Powieść obnaża mechanizmy panujące w ABW – od „chorych rządów karierowiczów” po tuszowanie niewygodnych zgonów. 

Ciekawie zestawia też autorka ze sobą dwoje rodziców o zupełnie innym statusie społecznym czy możliwościach, ale jednakowo gotowych do największych poświęceń dla swoich dzieci. O ile jednak Ewa przede wszystkim walczy o przetrwanie i zachowanie opieki nad dziećmi oraz zapewnienie im bytu, o tyle O'Hara nie waha się przed inicjowaniem ryzykownych działań dla - w swoim mniemaniu - walki o zdrowie i przyszłość dotkniętej klątwą Ondyny córki.

„Złoty spadochron” to lektura obowiązkowa dla fanów gatunku, łącząca w sobie realizm pracy operacyjnej (m.in. motyw mieszkań konspiracyjnych i analizy monitoringu oraz typowy dla służb żargon) z dynamiczną akcją. Powieść pełna jest słodko-gorzkich refleksji. Jedni próbują wywalczyć swoje „złote spadochrony”, ale rzeczywistość polityczną trudno wyleczyć ze skażenia przeszłością, a sprawiedliwość zdaje się jedynie kwestią odpowiedniego układu sił. Bardzo to udany debiut.

Autor: Katarzyna Gołda
Tytuł: Złoty spadochron 
Wydawca: Wydawnictwo Literackie

Egzemplarz recenzencki