Ann Schmiesing, Bracia Grimm. Biografia [Wydawnictwo Poznańskie]

 

Bracia Grimm to postaci znane niemal wszystkim. W zachodniej kulturze wręcz - nomen omen - kultowe. Dwie osoby, które traktujemy jak jedność. Bracia, których dziełem życia, dziedzictwem pozostają zebrane na przestrzeni lat baśnie. I części odbiorców to wystarczy. Ale dla tych bardziej dociekliwych, lub po prostu tych, którzy lubują się w biografiach, pojawiła się książka Ann Schmiesing pt. Bracia Grimm. Biografia.

Dawno, dawno temu żyli dwaj bracia Jakub i Wilhelm Grimmowie, a wszyscy znali ich jako twórców baśni. Nie było to jednak ich jedyne zajęcie, mieli bowiem barwne i burzliwe życie. Znajdziesz je w tej fascynującej biografii.

Najbardziej znane dzieło braci Grimm – „Baśnie dla dzieci i dla domu” opublikowano po raz pierwszy w dwóch tomach w 1812 i 1815 roku. Od tego czasu żadnej innej niemieckiej książki nie przetłumaczono na tak wiele języków, a w 2005 roku wpisano ją na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Choć o „Czerwonym Kapturku” czy „Kopciuszku” słyszeli wszyscy, sami autorzy giną w cieniu swoich bohaterów. Jakub i Wilhelm Grimmowie stapiają się w jedną postać – braci Grimm. Świat zna ich jako zbieraczy ludowych opowieści, ale byli także wybitnymi uczonymi, którzy zmienili oblicze niemieckiej filologii i literatury.

To porywająca opowieść o dwóch braciach żyjących w czasach przemian i rewolucji. To także historia o bogatej twórczości, gdzie mroczne baśnie ze szczęśliwym zakończeniem przeplatają się z badaniami nad mitologią, językiem oraz pracą nad Słownikiem niemieckim. Wreszcie, to pierwsze tak pełne spojrzenie na Jakuba i Wilhelma Grimmów, dzięki któremu zupełnie inaczej odczytamy baśnie znane nam z dzieciństwa.

To bardzo ciekawa, ale i wymagająca pozycja, plasująca się gdzieś pomiędzy biografią o akademickim zacięciu a pozycją skierowaną do szerokiego grona odbiorców. To oznacza, że dla jednych odbiorców informacji może być nieco za dużo, dla innych za mało. Jednak uważam, że jeśli temat biografii Grimmów interesuje was bardziej niż encyklopedyczna notka, to warto po tę pozycję sięgnąć i dowiedzieć się o braciach więcej.

Autorka pokazuje braci w kontekście zawodowym i rodzinnym. W tym drugim prezentuje najbliższe im osoby i wydarzenia z życia, które w mniejszym lub większym stopniu zaważyły na ich życiowej drodze, jak choćby śmierć rodziców, krewni, którzy zapewnili im opiekę i wykształcenie, ale też konieczność zabezpieczenia rodzeństwa.

W stopniu możliwym do zbadania ze współczesnej perspektywy analizuje autorka niezwykłą więź między braćmi, niemal nierozłącznymi, i wspólne fascynacje, ale też to, co ich od siebie odróżniało. Odtwarza też losy rodzeństwa i relację z braćmi. 

Najciekawsze okazały się dla mnie w książce dwie kwestie. Po pierwsze - informacje o pracy naukowej prowadzonej przez braci. Miałam o niej mgliste pojęcie i masa szczegółów, jakie znalazłam w biografii, była bardzo inspirująca. Podczas lektury można przekonać się, jak wieloma rzeczami interesowali się bracia i że ich praca naukowa znacząco wychodzi poza baśnie. 

Druga interesująca kwestia to rozważania nad tym, jak bracia pozyskiwali baśnie do swoich zbiorów i jakie było ich podejście do ich redagowania. A także czy i jak podlegało ono ewolucji, przez co baśnie również zyskiwały nowe elementy lub traciły stare, a także jak rzutowały na ich wydźwięk ówczesne poglądy dotyczące choćby ról płciowych czy moralności. Pozwala to lepiej zrozumieć różnice między poszczególnymi wydaniami zbiorów baśni.

To biografia, a więc książka skoncentrowana na samych braciach, nie baśniach, stąd nie znajdziemy tu omówień ich znaczeń, choć informacje kontekstowe są bardzo przydatne. Za to mamy ogrom wiedzy o całej pracy naukowej tych niesamowitych braci, która została nieco zapomniana. Interesująca, choć wymagająca lektura, a przy tym pięknie wydana. 

Autor: Ann Schmiesing
Tytuł: Bracia Grimm. Biografia 
Tłumacz: Anna Halbersztat
Wydawca: Wydawnictwo Poznańskie

Egzemplarz recenzencki