Kerstin Holzer, Lato Thomasa Manna [Filia Literacka]

 

Thomas Mann, jako autor m.in. Czarodziejskiej góry, jest pisarzem, którego zaliczamy do grona klasyków literatury. Jego nazwisko jest znane często także osobom, które nie czytały jego książek. Dzięki książce Kerstin Holzer Lato Thomasa Manna mamy szansę poznać go nieco bliżej jako osobę.

Letnia sielanka w Bawarii, 1918 rok. Rodzina Thomas Mann wynajmuje dom nad jeziorem Tegernsee. To miały być beztroskie miesiące – lecz świat zmienia się dramatycznie, a także sam pisarz wkrótce stanie się kimś innym.

Dzieci pływają i łowią płotki, ojciec wiosłuje, spaceruje i po raz pierwszy zdobywa górę, matka opiekuje się nowo narodzonym dzieckiem, a pies Bauschan drzemie w cieniu.

Sielanka – jednak pisarza dręczą troski. Niemiecka klęska w I wojnie światowej jest bliska, w powietrzu czuć rewolucję, a swoim antydemokratycznym manifestem „Rozważania człowieka niepolitycznego” Thomas Mann historycznie opowiada się po złej stronie. Z tego powodu poróżnił się z bratem Heinrichem, brakuje mu sił do pracy nad kolejnym wielkim dziełem – nad „Czarodziejską górą”.

Kerstin Holzer pisze z wciągająco i humorem o wyjątkowym lecie w życiu laureata Nagrody Nobla, o jego lękach i tęsknotach. To opowieść o odwadze do zmian i o tym, jak rodzi się jedna z najważniejszych książek w historii literatury światowej.

Ta beletryzowana biografia ma ciekawy koncept. Przybliża sylwetkę sławnego autora z perspektywy jednego lata. Autorka udowadnia, że wiele można o człowieku powiedzieć, wychodząc od opisania, jak spędza letnie miesiące, dzieląc czas między pracę literacką a rodzinę.

Powieść jest niewielka objętościowo, a jednak treściwa, bo od wakacyjnej osi nici opowieści biegną w przeszłość i przyszłość. Z jednej strony przyjrzeć możemy się bawarskiej sielance, zbliżyć do autora i poznać jego charakter, z drugiej stać się świadkami narodzin ważnego z literackiego punktu widzenia dzieła. A z trzeciej wprowadzeni zostajemy w kontekst biograficzny, dowiadując się nieco o pochodzeniu i poglądach życiowych, o ważnych dla niego konceptach intelektualnych i relacjach.

Ciekawy jest wątek relacji familijnych, przywiązania do żony i dzieci, tego nieoczywistego czerpania radości z domowego życia. Są tu też ciekawostki, jak te dotyczące napiętych relacji ze służbą, bez której obyć się nie mogli, a która wprowadzała do życia niepokój. A przy tym wszystkim w książce zgłębić też możemy równie niezwykłą relację autora z... jego psem.

Kolejną warstwą tej - powtarzam - niewielkiej opowieści jest poza życiem rodzinnym i kwestiami biograficznymi także obraz pisarza zmagającego się z pomysłami, z literackim tworzywem, z pracą, na którą swój cień rzucają także społeczno-polityczne nastroje i trwający konflikt. Autorka ciekawie portretuje ten niepokój mącący beztroskie wakacje, a także rosnące napięcie, które siłą rzeczy przekrada się do życia.

Opowieść toczy się niespiesznie, co zachęca, by czytać ją równie powoli, przesiąkając atmosferą sielanki, pod którą kryje się właśnie niepokój. Oszczędność słów nie zubaża lektury, wręcz przeciwnie, czyta się ją z poczuciem osobistej relacji z historią.

To książka, która potrafi uchwycić geniusza jako człowieka z krwi i kości, wyciąga z encyklopedycznych przekazów i wpisuje w kontekst historyczny, ale przede wszystkim osobisty, rodzinny, bliski. Czyni z odbiorców świadków narodzin wybitnego dzieła, pokazanego nie jako wynik natchnienia, a doświadczeń , obserwacji i wrażliwości. Interesująca pozycja, zwłaszcza dla miłośników literatury pięknej.

Autor: Kerstin Holzer
Tytuł: Lato Thomasa Manna
Tłumacz: Monika Kilis
Wydawca: Filia Literacka

Egzemplarz recenzencki