Przemek Staroń, Zagadka Rogu Obfitości [Agora]

 

Mitologiczny róg obfitości był przedmiotem pożądania. Wszak pobłogosławiony przez Zeusa róg kozy Amaltei zapewniał nieograniczony dopływ dóbr i spełnianie życzeń. Tymczasem świat, w którym żyjemy, to również obfitość, ale bardziej w kontekście „klęski urodzaju”. A to dlatego, że my, jako ludzie, nie bardzo umiemy sobie radzić z nadmiarem. Ale są mądrzy przewodnicy, którzy pomagają nam nawigować po tym morzu przesytu, i z pewnością należy do nich Przemek Staroń. A teraz wraz z wydawnictwem Agora daje nam zestaw narzędzi, które tę naszą żeglugę uczynią bardziej bezpieczną, po pięciu latach wracając do bestsellerowej serii i prezentując Zagadkę Rogu Obfitości. Jak sobie radzić, gdy wszystkiego jest za dużo.

Przemek Staroń, psycholog i jedyny w swoim rodzaju nauczyciel, w nowej książce kolejny raz staje po stronie młodych czytelniczek i czytelników. (Starszych oczywiście też!) Pomaga im odnaleźć się w świecie, w którym kryzys goni kryzys – świecie tytułowego Rogu Obfitości.

Jak poradzić sobie z przebodźcowaniem? Co zrobić z ciągłym napięciem i niepokojem? Jak spośród setek możliwości wybrać te najlepsze dla siebie? Wreszcie – czego, a może kogo, się trzymać, gdy wszystko wokół się chwieje?

W inspirujących opowieściach Staroń łączy psychologię z literaturą, kinem, filozofią i popkulturą. Historie ze Stranger Things, z Ziemiomorza, Muminków, Harry’ego Pottera, Toy Story, Władcy Pierścieni czy Lustrzanny, przeżycia autora, jego uczennic i uczniów przeplatają się tu z takimi pojęciami, jak: neuroatypowość, stoicyzm, dopamina czy stres informacyjny.

To mądry i pełen nieoczywistych skojarzeń przewodnik po świecie, w którym łatwo się zgubić, ale w którym można też znaleźć własną drogę. Dla młodych i dorosłych. Dla rodziców, nauczycielek i nauczycieli, edukatorek i edukatorów. Dla wszystkich, którzy chcą dołączyć do Szkoły Bohaterek i Bohaterów.

Książkę dopełniają poetyckie ilustracje Marty Ruszkowskiej, które są nieodłączną częścią tej serii.

Do tej żeglugi nie potrzebujemy sekstantu, nie musimy umieć czytać gwiazd. Dostajemy bowiem do ręki mapę, którą wytyczają - ponownie u autora - teksty kultury, powieści, komiksy, filmy, seriale... To one budują płaszczyznę opowieści w książce, a Przemek Staroń pokazuje, jak uczynić z nich własne patronusy, tarcze, które chronią nie tylko przed złem, ale i właśnie nadmiarem.

Staroń ponownie staje się czułym narratorem i czułym przewodnikiem, udowadniając, że doskonale wyczuwa wszystkie mroczne, puste miejsca w psychice współczesnego człowieka. I to nie tylko młodego. Owszem, naturalnie przyjmujemy, że "szkoła" dotyczy ludzi młodych, ale także my, starsi potrzebujemy takiej latarni oświetlającej drogę. Po to, by lepiej rozumieć, z czym zmagają się młodzi, ale też by wypełnić puste miejsca we wciąż nie do końca dorosłej duszy. Jako millenials czuję, że dzięki tym książkom także mogę nadrobić emocjonalne niedostatki. W końcu ze światem nadmiaru zmagamy się wszyscy - młodsi i starsi.

Aby w pełni docenić wagę „Zagadki Rogu Obfitości”, warto przypomnieć, skąd jako czytelnicy wyruszyliśmy: tom 1 skupiał się na fundamencie – na radzeniu sobie z bazowymi lękami, akceptacją własnego ciała, porażkami oraz budowaniem tożsamości, tom 2 wchodził głębiej w relacje społeczne, dotykając problematyki manipulacji, hejtu i konfrontacji z zewnętrznym oraz wewnętrznym mrokiem. W Zagadce Rogu Obfitości autor przechodzi do (kolejnego) problemu XXI wieku: paradoksu nadmiaru.

Przemek Staroń nie zmienia metody prowadzenia dyskursu i umiejętnie tworzy popkulturowy pomost do zrozumienia kwestii psychologicznych. I żeby nim się zachwycić, wcale nie trzeba być znawcą popkultury, choć bardzo możliwe, że po lekturze książki zapragniecie przeczytać wszystko, co było dla was nowe. Storytellingowa narracja sprawia, że książka jest z jednej strony opowieścią o opowieściach, a z drugiej objaśnieniem znanego nam świata za pomocą fikcji i mitów.

Jednym z ważnych dla mnie mott, które pojawiają się w publikacji, jest cytat z Lokiego, zaczerpnięty z drugiego sezonu serialu Marvela „I can rewrite my story”. Przemek Staroń pięknie udowadnia, że czerpiąc z mądrości zawartych w fikcyjnych historiach, możemy nauczyć się, jak nadać nowy bieg opowieści własnego życia. Motyw Lokiego jako Boga Opowieści (ang. God of Stories) jest dla mnie osobiście bardzo inspirujący jako jedna z najważniejszych i najbardziej cenionych ewolucji tej postaci w komiksach Marvela. Zamiast być jedynie zdefiniowanym przez kłamstwo i zło, Loki odkrywa, że kłamstwa są po prostu opowieściami, a kontrolując je, może sam decydować o swoim losie (dla tego motywu polecam choćby komiks Loki: Agent of Asgard, Loki: The God Who Fell to Earth oraz Loki: The Liar).

A wracając do autora i jego książki: Staroń przekłada skomplikowane zjawiska neurobiologiczne (jak gospodarka dopaminowa czy mechanizm stresu informacyjnego) na język ukochanych uniwersów popkultury. Rozprawia się przy tym z FOMO, nieustannym porównywaniem z innymi czy przymusem produktywności. Niezwykle wartościowe są fragmenty poświęcone neuroatypowości – Staroń normalizuje neuroróżnorodność i pokazuje, że w przebodźcowanym świecie systemy nerwowe wielu osób potrzebują zupełnie innej opieki.

Niezwykle ważną rolę odgrywają też przygotowane przez autora zachęty do małych ćwiczeń i tipy, które rzeczywiście mają moc wprowadzania drobnych, ale potrzebnych zmian w myśleniu i zachowaniu. Podane w sposób nienachalny, jak w kumpelskiej rozmowie, bez moralizowania. Istotny akcent położono też na resetowanie umysłu. 

Ilustracje Marty Ruszkowskiej, obecne od samego początku serii, są się wręcz poetyckim tłem dla tekstu i dają oddech między kolejnymi rozdziałami.

To książka z jednej strony pełna luzu, przystępna, swobodnie prowadzona opowieść, z drugiej niezmiernie dojrzała, wartościowa pozycja. Jest po trosze poradnikiem, po części przewodnikiem, ale w bardzo storytellingowej formie. Książka jest czymś więcej niż plasterkiem na zranione serce i obolałą duszę, to lekarstwo na spustoszenia, jakie czyni w nas przebodźcowanie światem nadmiaru. Lek zarówno objawowy, jak i przyczynowy, dający długotrwałą odporność. A porzucając obrazowe metafory, to po prostu solidna, merytoryczna publikacja wspierająca zdrowie psychiczne każdego odbiorcy, który tylko otworzy się na jej przekaz. I ja już czekam na kontynuację.

Autor: Przemek Staroń
Tytuł: Zagadka Rogu Obfitości
Ilustracje: Marta Ruszkowska 
Wydawca: wydawnictwo Agora

Prezent od autora